Persja
Iran
Zoroastryzm
Irańskie ludy
Irańskie języki
Amesza Spenta - Nieśmiertelni Święci

W mitologii irańskiej sześć lub siedem bóstw (duchów, geniuszy), pierwszych tworów Ahuramazdy, stanowiących jego najbliższe otoczenie. Samego Ahuramazdę także wliczano czasem do tej grupy. Poglądy na płeć Amesza Spenta ewoluowały od neutralności do męskości, choć boginią była Armaiti. Bóstwa te patronowały żywiołom i roślinom. Stopniowo utraciły swą indywidualność i traktowano je jako jedno bóstwo.



Armaiti, Armataj, Spenta Armaiti (średnioperski Spandarmat, nowoperski Esfandarmaz) "Cierpliwość, Święta Cierpliwość" - patronka ziemi, rolników i rolnictwa, personifikacja cierpliwości i pobożności.

Asza Wahiszta, Arta Whiszta (średnioperski Ardwahiszt, nowoperski Ordibeheszt) "Prawda, Najlepszy Porządek" - personifikował idealny ład panujący w świecie materialnym społecznym i duchowym. Jednocześnie był duchem ognia, stąd najwyższy kapłan wspólnot zaratusztriańskich traktowany był jako ludzka manifestacja Aszy Wahiszty. W późniejszej tradycji Asza Wahiszta przekształcił się w wyobrażenie o niebiańskim raju u jego duchu zwanym Ordo-Beheszt.

Amertat i Haurwatat (średnioperski Amurdad, nowoperski Mordad; średnioperski Hordad, nowoperski Xordad) "Nieśmiertelność i Zdrowie" - nierozłączna para dobrych duchów. Amertat patronowała roślinności, Haurwatat zaś - zdrowiu cielesnemu, życiu i wodzie.

Chszathra Wairja (średnioperski Szahrewar, nowoperski Szahriwar) "Królewskość Zwycięska" - personifikacja władzy pochodzącej od Ahuramazdy, początkowo patron kamiennego nieba, a później metali, zktórych kuto zbroje i broń wojowników.

Spenta Mainju (Duch Świętości) - twórca świata realnego, stąd interpretowano go jako twórczą hipostazę Ahuramazdy.

Wohu Mana (średnioperski Wahman, nowoperski Bahman) "Dobra Myśl" - dobry, jasny bóg personifikujący dobrą myśl, pierwszy z Amesza Spenta, w obrębie których wchodził w skład najwyższej triady z Ahuramazdą iAsza Wahisztą. Patronował bydłu i wspólnotom osiadłych pasterzy, był wrogiem suszy.


Kempiński Andrzej M., Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich, Warszawa-Poznań 2001.

Wnuk-Lisowska Elżbieta, Irański mit kosmologiczny w świetle Awesty iBundahiszmu, Kraków 1996, s. 32-34.


Opracował: Mateusz Kłagisz


Powrót